Het eerste weekend van oktober was DataBewijst aanwezig bij de Bellingcat-bootcamp in Utrecht. In drie dagen tijd werd onze kennis over de nieuwste OSINT-technieken bijgespijkerd, werkten we aan twee totaal verschillende dossiers en focusten we ons op het visualiseren van de gevonden informatie.

In het voorjaar van 2019 woonde DataBewijst al eerder een Bellingcat-bootcamp bij. Hier kwam uiteindelijk de samenwerking met Politie Midden-Nederland uit voort*. Bij de bootcamp van dit jaar lag de focus op het omzetten van informatie tot een visualisatie. Aangezien er meerdere internationale deelnemers waren, werd er tijdens de volledige bootcamp in het Engels met elkaar gesproken.

Door de aangescherpte coronamaatregelen werden op vrijdag alle workshops online gegeven. Aan de hand van sprekende voorbeelden en praktijkoefeningen leerden we nieuwe OSINT-technieken bij.

De praktijk in

Zaterdag was het eindelijk tijd om de andere deelnemers te ontmoeten. Dit gebeurde met mondkapje en al in de wandelgangen, waardoor we veilig met elkaar konden samenwerken. Designers, journalisten, docenten; het was een enorm gevarieerde groep. Vanuit de organisatie waren er drie personen namens Bellingcat aanwezig: Foeke Postma, Pieter van Huis en Chantal Verkroost.

Foeke en Pieter droegen ieder een dossier aan en de bootcamp-deelnemers waren vrij om te kiezen aan welke zaak zij wilden meewerken gedurende het weekend. DataBewijst splitste zich op om zoveel mogelijk nieuwe technieken te leren: Cédric en Stephanie gingen aan de slag met het dossier van Pieter, Eline en Mirthe pakten de zaak van Foeke op.

Multidisciplinair

De twee teams werden ook onderling opgesplitst, zodat er zo effectief mogelijk kon worden gewerkt in kleinere groepen. Door de verschillende achtergronden van de deelnemers was er sprake van multidisciplinaire teams. In elk team waren journalisten en designers aanwezig, inclusief de begeleiding. Zo waren Yordi Dam (LocalFocus) en Sjef van Gaalen de designers die de teams versterkten.

De zaterdagochtend was het overgrote deel van de deelnemers geneigd om extra informatie op te zoeken met betrekking tot de dossiers. Maar de focus lag dit weekend op het visualiseren van gevonden informatie.

Foto: Residenties Utrecht

Na de lunch ging elk team zich daarom meer richten op het creëren van een bijpassende visualisatie. Dat bleek moeilijker dan gedacht, omdat er soms nog bepaalde informatie miste om het design compleet te maken. Uiteindelijk lukte het iedereen om met creatieve oplossingen te komen en het resultaat te presenteren op zondagmiddag.

Presentatie voor Eliot Higgins

Van een tijdlijn tot een Instagram-layout, de uitkomsten waren enorm verschillend. Elke groep presenteerde de zelfgemaakte visualisatie met de achterliggende gedachten erachter. De oprichter van Bellingcat, Eliot Higgins, koos uiteindelijk de winnende groep. Deze groep (waar onder andere Eline en Mirthe bij zaten) mag na de bootcamp doorgaan met het project in samenwerking met Bellingcat.

Hoe kijken we erop terug?

De hoofdreden voor het volgen van de bootcamp was het omzetten van gevonden informatie (via OSINT) naar een visualisatie. De directe samenwerking met designers heeft daarbij zeker aan bijgedragen. Wel moet hierbij worden gezegd dat de verdeling van designers en teams niet helemaal gelijk was, waardoor in het ene team meer designers zaten dan in het andere. De samenwerking verliep daardoor niet altijd even soepel. Het dragen van een mondkapje, het samenwerken met onbekende collega’s en het continu praten in het Engels, maakten dit er allemaal niet makkelijker op.

Om met een positieve noot af te sluiten: het weekend heeft ons mooie inzichten gegeven over waar wij op dit moment staan als datajournalisten en OSINT-specialisten. De (internationale) connecties die wij hebben opgedaan, zijn ook extreem waardevol. Al met al: het was een leerzaam en intensief weekend. En de toekomstige voortzetting van het project samen met Bellingcat is iets waar wij met zijn allen naar uitkijken!

*Meer over deze samenwerking en de Bellingcat/OSINT-methode is te vinden in deze eerder verschenen blogpost.