Vrijdag 27 november woonde Mirthe van Wijngaarden van DataBewijst weer een Bellingcat-bootcamp bij. Deze vond volledig online plaats. Het ging tijdens deze praktijkdag specifiek om het toepassen van de OSINT-methode voor regionale media. In kleine teams werden journalistieke onderwerpen bedacht en een research-document samengesteld.

Officieel was de Bellingcat-bootcamp al twee dagen eerder van start gegaan met theorielessen. Wij hadden in overleg besloten om deze keer alleen de praktijkdag bij te wonen. De vrijdag werd afgetrapt met een korte introductieronde en een paar mensen vertelden wat hun verwachtingen waren. Zo werd door iemand benoemd dat het hem nog niet helemaal duidelijk was hoe de OSINT-methode specifiek toegepast kon worden voor regionale onderzoeksjournalistieke onderwerpen.

Teamindeling

Er werden teams gemaakt en Mirthe werd ingedeeld met drie (onderzoeks)journalisten; twee hiervan werkten voor De Limburger. Na een korte brainstormronde van een halfuur, waar ook deels Foeke Postma van Bellingcat bij aanwezig was, hadden wij ons onderwerp gekozen.*

Aan de slag

Het werd al snel duidelijk dat er enorm veel informatie te vinden was over ons onderwerp. Iedereen in het team hield zich bezig met een andere taak en alles wat wij konden vinden plaatsten we in een gezamenlijk research-document. Dit ruwe research-document bestond aan het einde van de dag uit zo’n dertig pagina’s. Maar na wat opschoning en het aanbrengen van structuur was dat gelukkig gehalveerd.

Ondertussen kwam Foeke ook soms even buurten om te kijken of alles voorspoedig liep. Gaandeweg leerden we mede van hem nog wat nieuwe tips kennen, bijvoorbeeld over LinkedIn en Telegram. Verder hoorde ik van Pieter Huis (ook van Bellingcat) voor het eerst dat Bellingcat voornamelijk handmatig te werk gaat met de onderzoeken. Met DataBewijst zoeken wij op dit moment naar manieren om dat proces te versnellen. Zo zullen wij binnenkort bepaalde OSINT-software gaan testen.

De opbrengsten

Na heel wat uren zoeken op het internet, werd de dag gezamenlijk afgesloten. Ieder team gaf een korte presentatie en het werd duidelijk dat er een absolute meerwaarde is van OSINT voor regionale verhalen. Daarnaast benoemde een deelnemer dat de manier van samenwerken voor hem nieuw was, maar dat deze hem erg beviel. Je steekt elkaar aan in je enthousiasme, vult elkaar aan en inspireert elkaar met nieuwe bevindingen en denkwijzen. Dat komt het journalistieke proces en de kwaliteit alleen maar ten goede.

Al met al was het dus een zeer geslaagde dag, waarin (onderzoeks)journalisten van verschillende regionale media geïnspireerd zijn geraakt door de bootcamp. Wie weet wat de vervolgstappen zijn. Wij kunnen in ieder geval niet wachten om ook andere (regionale) media kennis te laten maken met OSINT.

*Hier zal voor nu inhoudelijk nog niet op worden ingegaan, in verband met een eventueel mogelijke voortzetting van het onderzoek.